Nguyên nhân hở hàm ếch ở trẻ: Hiểu đúng để cùng con vượt qua

Tại Việt Nam, số liệu thống kê cho thấy cứ khoảng 700 trẻ sinh ra thì có 1 trẻ mắc dị tật sứt môi hở hàm ếch. Khoảnh khắc nhìn thấy em bé sứt môi vừa chào đời, chắc hẳn bậc làm cha làm mẹ nào cũng không khỏi xót xa và lo lắng cho tương lai của con. Tuy nhiên, điều quan trọng nhất lúc này là cha mẹ cần hiểu rằng: Đây là một dị tật có thể chữa khỏi hoàn toàn bằng y học hiện đại. Do đó, để hiểu rõ nguyên nhân hở hàm ếch và lộ trình điều trị sớm sẽ là “chìa khóa” giúp con tìm lại nụ cười rạng rỡ và phát triển bình thường như bao bạn bè cùng trang lứa.

Bệnh hở hàm ếch là gì? Các dạng dị tật thường gặp

Để hiểu về bệnh hở hàm ếch, trước hết cha mẹ cần biết đây là một dị tật bẩm sinh xảy ra ngay từ khi thai nhi còn trong bụng mẹ. Do một tác động nào đó, các mô vùng môi và vòm miệng không khép lại hoàn toàn, tạo thành một khe hở.

Tùy vào vị trí và mức độ, dị tật này được chia thành các dạng phổ biến sau:

• Sứt môi đơn thuần: Vết nứt xuất hiện ở môi trên nhưng vòm miệng bên trong vẫn nguyên vẹn.

• Khe hở hàm ếch đơn thuần: Môi bên ngoài trông hoàn toàn bình thường, nhưng bên trong vòm miệng lại có khe hở thông lên khoang mũi. Trường hợp này thường được gọi là hở hàm ếch trong hoặc hở hàm ếch bên trong.

• Sứt môi và hở hàm ếch kết hợp: Đây là dạng trẻ bị cả vết nứt ở môi kéo dài lên mũi và khe hở ở vòm miệng bên trong.

Đặc biệt, cha mẹ cần lưu ý trường hợp trẻ bị hở hàm ếch trong dạng ẩn (dưới niêm mạc). Vì vết nứt bị lớp màng mỏng che phủ nên nhìn bằng mắt thường rất khó thấy. Dấu hiệu nhận biết thường là con hay bị sặc sữa lên mũi, khó bú hoặc sau này nói chuyện có giọng mũi rất đặc trưng.

>>> Xem thêm:

• Tiểu phẫu là gì? Những điều cần biết về tiểu phẫu răng khôn

• Review chi tiết khoa Răng Hàm Mặt Bệnh viện Hồng Ngọc

7 Nhóm nguyên nhân hở hàm ếch cha mẹ cần lưu ý

Rất nhiều mẹ bầu tự trách bản thân khi con sinh ra bị dị tật, nhưng thực tế nguyên nhân hở hàm ếch là sự tác động phức tạp giữa yếu tố di truyền và môi trường. Đặc biệt là giai đoạn từ tuần thứ 4 đến tuần thứ 12 của thai kỳ - thời điểm môi và hàm ếch của bé đang hình thành.

Dưới đây là 7 nhóm nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng hở hàm ếch:

• Yếu tố di truyền: Nếu trong gia đình có bố, mẹ hoặc anh chị em ruột từng bị môi hở hàm ếch, tỷ lệ trẻ mắc phải sẽ cao hơn. Ngoài ra, nó có thể đi kèm với một số hội chứng di truyền hiếm gặp khác.

• Mẹ bị nhiễm virus trong 3 tháng đầu: Đây là giai đoạn cực kỳ nhạy cảm. Nếu mẹ bị cảm cúm nặng, nhiễm virus Rubella hoặc sốt cao kéo dài trong khoảng tuần thứ 4 đến tuần thứ 12, nguy cơ thai nhi bị hở hàm ếch sẽ tăng lên.

• Chế độ dinh dưỡng thiếu hụt: Việc thiếu Axit Folic (Vitamin B9), Vitamin B6 và B12 trong quá trình chuẩn bị mang thai và 3 tháng đầu là một nguyên nhân thai nhi bị hở hàm ếch hàng đầu.

• Sử dụng thuốc không an toàn: Một số loại thuốc nếu dùng không có chỉ định của bác sĩ trong thai kỳ có thể gây dị tật, đặc biệt là Vitamin A liều cao, thuốc trị mụn nội tiết, thuốc điều trị động kinh hoặc steroid.

• Thói quen sinh hoạt của cha mẹ: Mẹ hút thuốc lá (hoặc hít phải khói thuốc thường xuyên), uống rượu bia trong thai kỳ làm ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình đóng kín vòm miệng của thai nhi.

• Tác động từ môi trường: Mẹ bầu sống hoặc làm việc trong môi trường nhiễm hóa chất độc hại (dioxin), tiếp xúc với tia phóng xạ hoặc tia X mà không có bảo hộ.

• Sức khỏe và tâm lý của mẹ: Mẹ bị tiểu đường, béo phì trước khi mang thai hoặc gặp áp lực tâm lý, căng thẳng cực độ kéo dài cũng được xem là những yếu tố nguy cơ.

Sứt môi hở hàm ếch phát hiện khi nào?

Với sự phát triển của công nghệ siêu âm hiện nay, việc tầm soát dị tật vùng hàm mặt đã trở nên chính xác hơn rất nhiều. Cha mẹ có thể biết được tình trạng của con qua các mốc thời gian sau:

• Trong thai kỳ: Bác sĩ có thể quan sát thấy hình ảnh hở hàm ếch qua siêu âm 3D/4D từ tuần thứ 13 của thai kỳ. Tuy nhiên, thời điểm “vàng” để quan sát rõ nhất các chi tiết ở môi và mũi là từ tuần thứ 18 đến 22. Việc phát hiện sớm giúp gia đình có sự chuẩn bị tâm lý và tìm hiểu trước về lộ trình điều trị ngay khi bé chào đời.

• Sau khi sinh: Hầu hết các ca sứt môi hở hàm ếch đều được bác sĩ nhi khoa xác nhận ngay tại phòng sinh thông qua quan sát trực tiếp.

• Lưu ý với dạng ẩn: Riêng với trường hợp hở hàm ếch bên trong (dưới niêm mạc), bác sĩ sẽ cần dùng tay thăm khám vòm miệng hoặc quan sát các biểu hiện gián tiếp khi trẻ bú mẹ. Nếu thấy trẻ thường xuyên bị sặc, sữa chảy ngược ra đường mũi, cha mẹ cần yêu cầu bác sĩ kiểm tra kỹ vòm họng cho con.

Những ảnh hưởng của hở hàm ếch đối với sự phát triển của trẻ

Dị tật này không chỉ là vấn đề về thẩm mỹ bên ngoài mà còn gây ra nhiều khó khăn trực tiếp đến sức khỏe và sinh hoạt hàng ngày của trẻ:

• Khó khăn khi ăn uống: Do có khe hở thông giữa miệng và mũi, trẻ không thể tạo ra áp lực để mút sữa như bình thường. Từ đó, trẻ rất dễ bị sặc, trớ sữa lên mũi, dẫn đến việc ăn uống kéo dài và khó khăn, con dễ bị suy dinh dưỡng, thấp còi.

• Nguy cơ mất thính lực: Trẻ bị khe hở hàm ếch rất dễ bị tích tụ dịch trong tai giữa. Nếu không được kiểm tra và xử lý, tình trạng này sẽ dẫn đến nhiễm trùng tai mãn tính, lâu dần có thể làm suy giảm thính lực của trẻ.

• Vấn đề về phát âm: Vòm miệng đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành âm thanh. Khe hở khiến hơi bị thoát lên mũi quá nhiều, làm trẻ nói ngọng, nói giọng mũi hoặc rất khó để phát âm tròn vành rõ chữ khi đến tuổi tập nói.

• Răng miệng lệch lạc: Các bé bị sứt môi thường gặp vấn đề về xương hàm, dẫn đến tình trạng răng mọc chen chúc, thiếu răng hoặc răng mọc lệch hẳn ra ngoài cung hàm.

• Tâm lý tự ti: Khi bắt đầu nhận thức được sự khác biệt về ngoại hình (vết sẹo ở môi hoặc giọng nói khác lạ), trẻ dễ trở nên nhút nhát, ngại giao tiếp và mặc cảm với bạn bè.

Phẫu thuật sứt môi hở hàm ếch tại Bệnh viện Hồng Ngọc - Nơi khởi đầu nụ cười mới

Thấu hiểu nỗi lòng của những bậc làm cha làm mẹ, Bệnh viện Hồng Ngọc đã xây dựng quy trình điều trị toàn diện, giúp các bé bị dị tật môi và vòm miệng có được cơ hội thay đổi diện mạo và cuộc sống. Tại đây, dịch vụ phẫu thuật hở hàm ếch không chỉ là một ca mổ, mà là một hành trình tìm lại sự tự tin cho con với những ưu điểm vượt trội:

• Đội ngũ chuyên gia hàng đầu: Các ca phẫu thuật được trực tiếp thực hiện bởi những bác sĩ giỏi chuyên môn, giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực tạo hình hàm mặt. Sự tỉ mỉ trong từng mũi khâu thẩm mỹ giúp hạn chế tối đa vết sẹo hở hàm ếch sau phẫu thuật, đem lại diện mạo tự nhiên nhất cho bé.

• Công nghệ hiện đại, an toàn tuyệt đối: Hồng Ngọc trang bị hệ thống phòng mổ vô khuẩn một chiều, máy gây mê cao cấp giúp kiểm soát tốt các chỉ số sinh tồn của bé trong suốt quá trình thực hiện. Đặc biệt, công nghệ dao siêu âm giúp hạn chế chảy máu, giảm tổn thương mô và giúp vết thương nhanh lành hơn.

• Lộ trình điều trị đúng lúc: Bác sĩ sẽ theo sát bé từ khi mới sinh để xây dựng kế hoạch phẫu thuật sứt môi hở hàm ếch đúng lúc. Tiến hành phẫu thuật môi khi trẻ đủ 3-6 tháng tuổi, cân nặng đạt từ 5kg. Phẫu thuật vòm miệng khi trẻ từ 6-18 tháng tuổi, giúp con ổn định chức năng ăn nhai và phát âm trước khi bước vào tuổi tập nói.

• Chăm sóc hậu phẫu tận tâm: Sau khi mổ, bé được theo dõi sát sao tại phòng viện tiêu chuẩn 5 sao. Các điều dưỡng viên chuyên nghiệp sẽ hướng dẫn mẹ cách vệ sinh vết mổ, cách cho con ăn uống để đảm bảo kết quả phục hồi tốt nhất.

>>> Xem thêm:

• Hạ gò má bao nhiêu tiền? Yếu tố ảnh hưởng đến chi phí

• Phẫu thuật hàm hô: Giải pháp lấy lại nụ cười hoàn hảo

Các cách phòng ngừa hở hàm ếch cho mẹ bầu

Dù nguyên nhân thai nhi bị hở hàm ếch rất phức tạp, nhưng mẹ bầu hoàn toàn có thể chủ động giảm thiểu rủi ro bằng những thói quen tích cực như:

• Bổ sung Axit Folic sớm: Phụ nữ nên bổ sung khoảng 400mcg Axit Folic mỗi ngày ít nhất 1 tháng trước khi mang thai và tiếp tục trong suốt thai kỳ. Đây là dưỡng chất “vàng” giúp ngăn ngừa dị tật ống thần kinh và khe hở vòm miệng.

• Tiêm phòng đầy đủ: Hãy hoàn tất các mũi tiêm phòng cúm, Rubella trước khi mang thai để tránh nhiễm virus trong giai đoạn nhạy cảm (từ tuần 4 đến tuần 12).

• Cẩn trọng với thuốc: Tuyệt đối không tự ý dùng các loại thuốc điều trị mụn, thuốc kháng sinh hoặc vitamin liều cao nếu chưa có chỉ định của bác sĩ.

• Khám thai và siêu âm định kỳ: Việc tầm soát sớm qua siêu âm tại các cơ sở uy tín như Hồng Ngọc sẽ giúp bác sĩ phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường để có phương án hỗ trợ kịp thời.

Kết luận

Dị tật sứt môi hở hàm ếch dù mang lại nhiều khó khăn nhưng hoàn toàn có thể khắc phục nhờ sự tiến bộ của y học. Điều con cần nhất chính là sự kiên trì và tình yêu thương vô bờ bến của cha mẹ trên hành trình điều trị. Với đội ngũ bác sĩ tận tâm và trang thiết bị hiện đại, Bệnh viện Hồng Ngọc cam kết đồng hành cùng gia đình để mang lại nụ cười trọn vẹn và tương lai tươi sáng nhất cho các con.